جلسه اول: آشنایی مقدماتی و محل قرارگیری بلوک ABS
در اولین جلسه از آموزش تعمیر بلوک ABS در وان استاپ بریک، با شکل کلی این مجموعه و محل قرارگیری آن آشنا می‌شویم. هدف این جلسه ساده است: بتوانیم بلوک ABS را در خودرو پیدا کنیم و آن را از بوستر، پمپ اصلی ترمز و مخزن روغن ترمز تشخیص دهیم.
اگر با سیستم ترمز ABS آشنایی دارید یا تعمیرکار ترمز هستید، احتمالاً بخشی از این مطالب برایتان آشناست؛ بااین‌حال، مرور این مقدمات کمک می‌کند در جلسات بعد با شناخت دقیق‌تری سراغ اجزا برویم.
شروع آموزش در تعمیرگاه وان استاپ بریک
برای تهیهٔ این آموزش، روز جمعه را انتخاب کردم تا تعمیرگاه تعطیل باشد و بتوانم با فرصت کافی کار کنم. نمونهٔ آموزش هم خودرویی است که برای مشکل بلوک ABS در تعمیرگاه حضور داشت.
تصویر ۱ ـ شروع جلسهٔ اول آموزش در تعمیرگاه وان استاپ بریک؛ دو کوچولوی کنجکاو هم آمده‌اند ببینند چه کار می‌کنم!
تصویر ۲ ـ کنجکاوی کوچولوها قبل از شروع آموزش؛ انگار آن‌ها هم می‌خواهند از ماجرا سر دربیاورند!بلوک ABS چیست و کجا قرار دارد؟
بلوک ABS بخشی از سامانهٔ ترمز ضدقفل است. این مجموعه با فرمان واحد کنترل، فشار ترمز چرخ‌ها را تنظیم می‌کند تا هنگام ترمزگیری از قفل‌شدن آن‌ها جلوگیری شود. در این آموزش، منظور ما از «بلوک ABS»، مجموعهٔ بخش هیدرولیکی، موتور پمپ و واحد الکترونیکی متصل به آن است.
در بسیاری از خودروهای سواری، این مجموعه داخل محفظهٔ موتور قرار دارد؛ اما محل دقیق آن با توجه به طراحی خودرو متفاوت است. بنابراین، به‌جای حفظ‌کردن یک محل ثابت، بهتر است شکل کلی مجموعه و مسیر لوله‌های متصل به آن را بشناسیم.
تصویر ۳ ـ با بازکردن درِ موتور، شناسایی اجزای سیستم ترمز را شروع می‌کنیم.برای پیدا کردن بلوک، ابتدا سه قطعه را شناسایی می‌کنیم: بوستر ترمز، پمپ اصلی ترمز و مخزن روغن ترمز. توضیح‌های این جلسه مربوط به آرایش متداول دارای بوستر خلأ است؛ همهٔ خودروها الزاماً همین شکل و چیدمان را ندارند.
شناسایی بوستر و پمپ اصلی ترمز
بوستر خلأ معمولاً بدنه‌ای گرد و نسبتاً بزرگ دارد و در بسیاری از خودروها به رنگ مشکی دیده می‌شود. وظیفهٔ آن کمک به تقویت نیروی پای راننده است تا برای ترمزگیری، نیروی کمتری به پدال وارد کنیم.
پمپ اصلی ترمز، که نام فنی آن «سیلندر اصلی ترمز» است، در این آرایش جلوی بوستر نصب می‌شود. این قطعه نیروی مکانیکی واردشده را به فشار هیدرولیکی در مدار ترمز تبدیل می‌کند.
پمپ اصلی ترمز با پمپ برقی داخل مجموعهٔ ABS یکی نیست.
تصویر ۴ ـ بوستر مشکی و گرد در پشت مجموعه قرار دارد؛ پمپ اصلی ترمز جلوی آن و مخزن روغن ترمز روی پمپ نصب شده است.مخزن روغن ترمز را پیدا کنیم
مخزن روغن ترمز معمولاً مستقیماً روی پمپ اصلی نصب می‌شود. منظور از «روغن ترمز» در این آموزش، همان مایع مخصوص سیستم ترمز است.
تصویر ۵ ـ محل اشارهٔ انگشت، بدنهٔ مخزن روغن ترمز است؛ مخزن در این خودرو روی پمپ اصلی قرار دارد.شناسایی دو خروجی پمپ اصلی ترمز
در آرایش مورد آموزش، دو لولهٔ خروجی از پمپ اصلی به بلوک ABS می‌رسند. این دو مسیر به دو مدار هیدرولیکی ترمز مربوط‌اند؛ وجود دو مدار، ویژگی انحصاری خودروهای مجهز به ABS نیست.
برای تشخیص آسان‌تر در این تصاویر، خروجی‌ها را با موقعیتشان نسبت به بوستر معرفی می‌کنیم: یکی دورتر از بوستر و دیگری نزدیک‌تر به آن. تعیین نام فنی «اولیه» و «ثانویه» باید با ساختار و اطلاعات فنی همان پمپ تطبیق داده شود؛ از روی ظاهر اتصال‌ها به‌تنهایی این نام‌گذاری را قطعی نمی‌کنیم.
تصویر ۶ ـ یکی از دو خروجی پمپ اصلی ترمز؛ انگشت محل اتصال لولهٔ فلزی به خروجی دورتر از بوستر را نشان می‌دهد.
تصویر ۷ ـ خروجی دیگر پمپ اصلی ترمز؛ محل اشاره، اتصال لولهٔ فلزی به خروجی نزدیک‌تر به بوستر است.دنبال‌کردن لوله‌ها تا بلوک ABS
حالا مسیر این دو لوله را روی خودرو با چشم دنبال کنید. در این نوع چیدمان، به مجموعه‌ای می‌رسید که چند لولهٔ فلزی ترمز و یک اتصال برقی دارد: بلوک ABS. ممکن است بخشی از مسیر لوله‌ها یا خود مجموعه پشت قطعات دیگر پنهان باشد.
در تصویر زیر، بدنهٔ فلزی بخش هیدرولیکی، موتور پمپ، لوله‌های ترمز و بخش بیرونی سوکت برقی دیده می‌شوند. انگشت روی مجموعهٔ سوکت و قفل آن قرار دارد، نه روی اتصال لولهٔ ترمز. مسیر کامل دو لوله از پمپ اصلی تا بلوک در این نما دیده نمی‌شود.
تصویر ۸ ـ مجموعهٔ بلوک ABS و لوله‌های متصل به آن؛ انگشت، بخش بیرونی سوکت برقی و مجموعهٔ قفل آن را نشان می‌دهد.برای شناسایی اجزا در این جلسه، نیازی به بازکردن لوله‌ها یا جداکردن سوکت نیست.
اکنون می‌توانید در این آرایش متداول، بوستر، پمپ اصلی، مخزن روغن ترمز و بلوک ABS را از یکدیگر تشخیص دهید. بررسی خرابی و تعمیر بلوک به مراحل بعد مربوط می‌شود.
مبنای آموزش: تجربهٔ تعمیرگاهی وان استاپ بریک. مرجع توضیحات عمومی اجزا: Brakes, Brake Control and Driver Assistance Systems، به ویراستاری Konrad Reif، انتشارات Springer، ۲۰۱۴؛ بخش‌های اجزای سیستم ترمز، ABS و مدولاتور هیدرولیکی.
وان استاپ بریک
