وان استاپ بریکمجله آموزشی
علت لرزش فرمان هنگام ترمزگیری چیست؟ ۴ دلیل مهم و روش تشخیص
علت لرزش فرمان هنگام ترمزگیری معمولاً به عملکرد غیریکنواخت مجموعه ترمز جلو مربوط می‌شود. اختلاف ضخامت دیسک، لنگی دیسک یا توپی چرخ و تغییرات اصطکاک سطح دیسک از مهم‌ترین عوامل هستند. بااین‌حال، لرزش فرمان همیشه به معنای تاب داشتن دیسک نیست و برای تشخیص قطعی باید مجموعه ترمز و جلوبندی بررسی شود.
چرا هنگام ترمز گرفتن فرمان می‌لرزد؟
هنگام ترمزگیری، لنت‌ها به دو طرف دیسک فشار وارد می‌کنند. اگر ضخامت دیسک در نقاط مختلف یکسان نباشد یا ضریب اصطکاک سطح آن تغییر کند، گشتاور ترمز نوسان پیدا می‌کند. این نوسان ممکن است از طریق سیستم تعلیق و فرمان به راننده منتقل شود.
این پدیده در مهندسی ترمز با عنوان Brake Judder شناخته می‌شود و با تابیدگی ساده دیسک تفاوت دارد.
۴ علت مهم لرزش فرمان موقع ترمزگیری
- اختلاف ضخامت دیسک ترمز: سایش غیریکنواخت دیسک می‌تواند در هر دور چرخ باعث نوسان نیروی ترمز شود.
- لنگی دیسک یا توپی چرخ: آلودگی سطح نشیمن، نصب غیراصولی یا ایراد توپی ممکن است موجب چرخش غیریکنواخت دیسک شود.
- تغییرات سطح دیسک: رسوب نامنظم مواد اصطکاکی لنت، خوردگی یا آسیب‌های حرارتی می‌توانند باعث لرزش شوند.
- مشکلات جلوبندی و کالیپر: لقی اتصالات فرمان و تعلیق یا عملکرد نامناسب کالیپر ممکن است لرزش را ایجاد یا تشدید کند.
اگر فرمان هنگام رانندگی عادی و بدون ترمزگیری نیز می‌لرزد، بالانس چرخ، سلامت رینگ و وضعیت تایرها هم باید بررسی شوند.
روش اصولی تشخیص علت لرزش فرمان
تشخیص صحیح با بررسی لنت‌ها، سطح دیسک، کالیپر و اتصالات جلوبندی آغاز می‌شود. سپس تکنسین با استفاده از میکرومتر، ضخامت دیسک را در چند نقطه اندازه‌گیری می‌کند و با ساعت اندیکاتور، لنگی جانبی دیسک و در صورت نیاز توپی چرخ را بررسی می‌کند.
نتایج اندازه‌گیری باید با حدود مجاز سازنده همان خودرو و دیسک مقایسه شوند. بدون این بررسی‌ها، نمی‌توان صرفاً از روی لرزش فرمان، حکم به خرابی دیسک داد.
برای رفع لرزش فرمان، دیسک را تراش بدهیم یا تعویض کنیم؟
اگر سازنده تراش دیسک را مجاز بداند و ضخامت نهایی پس از ماشین‌کاری در محدوده مجاز باقی بماند، تراش اصولی می‌تواند برخی ایرادات قابل اصلاح را برطرف کند.
اما دیسک دارای ضخامت غیرمجاز، ترک یا آسیب جدی باید تعویض شود. تراش دیسک بدون شناسایی علت اصلی لرزش ممکن است باعث بازگشت مشکل شود.
توصیه تخصصی وان استاپ بریک
پیش از پرداخت هزینه تراشکاری یا خرید دیسک جدید، ابتدا علت واقعی لرزش را بررسی کنید. اگر لرزش شدید است یا با کاهش قدرت ترمزگیری و اختلال در کنترل خودرو همراه شده، رانندگی را ادامه ندهید و برای بررسی ایمن به تعمیرکار متخصص مراجعه کنید.
در صورت نیاز به تعویض قطعات، می‌توانید محصولات مرتبط را در صفحات دیسک ترمز خودرو و لنت ترمز خودرو مشاهده کنید. پیش از خرید، سازگاری قطعه با خودروی خود را بررسی کنید.
برای مشاهده سایر قطعات سیستم ترمز، به فروشگاه تخصصی وان استاپ بریک مراجعه کنید.
منابع علمی و فنی
- Day, A. & Bryant, D. (2022). Braking of Road Vehicles, Second Edition, Elsevier؛ فصل ۹، صفحات ۳۲۶–۳۲۷ و ۳۶۱–۳۶۸.
- Breuer, B. & Bill, K. H. Brake Technology Handbook, SAE International؛ صفحات ۴۴۰–۴۴۱.
- Centric Parts – Common Causes of Brake Judder
- Brembo – بررسی ایرادات نصب دیسک ترمز